تأثیر فناوری‌های نوین بر رفتار اطلاع‌یابی: چالش‌ها، فرصت‌ها و نقش کلیدی سواد اطلاعاتی در دنیای دیجیتال (مروری بر ادبیات اخیر جهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف: در این مقاله مروری، به بررسی تأثیرات فناوری‌های نوین نظیر هوش مصنوعی و الگوریتم‌های یادگیری ماشین بر رفتار اطلاع‌یابی کاربران در دنیای دیجیتال پرداخته می‌شود. با پیشرفت‌های فناوری، نحوه جستجو و استفاده از اطلاعات به‌طور چشمگیری تغییر کرده و ابزارهای جستجوی هوشمند به کاربران امکان دسترسی سریع‌تر و دقیق‌تر به منابع معتبر را فراهم کرده‌اند. این پژوهش به بررسی مطالعات منتشر شده بین سال‌های 2020 تا 2024 می‌پردازد و نقش فناوری‌های نوین در بهبود غربالگری اطلاعات، کاهش بار اطلاعاتی و افزایش دقت در فرآیند اطلاع‌یابی را تحلیل می‌کند. علاوه بر این، چالش‌هایی مانند امنیت اطلاعات، کاهش تفکر انتقادی و اضطراب اطلاعاتی که همچنان بر این حوزه تأثیرگذارند، مورد بررسی قرار می‌گیرند. در نهایت، راهکارهایی برای بهبود رفتار اطلاع‌یابی از طریق تقویت سواد اطلاعاتی و بهبود دسترسی به منابع الکترونیکی ارائه شده است.

روش شناسی:این پژوهش به صورت مروری نظام‌مند بر روی مطالعات و مقالات منتشر شده در زمینه رفتار اطلاع‌یابی انجام شده است. برای انجام این مطالعه، مراحل زیر طی شده است:جستجوی مقالات علمی از پایگاه‌های داده‌های معتبر علمی نظیرگوگل اسکالر، پاپ‌مد، اسکوپوس و وب‌اف ‌ساینس انجام شده است. کلیدواژه‌هایی مانند «رفتار اطلاع‌یابی»، «سواد اطلاعاتی»، «جستجوی اطلاعات دیجیتال»، «هوش مصنوعی در اطلاع‌یابی»، و «چالش‌های اطلاعاتی » به انگلیسی استفاده شده‌اند. این کلیدواژه‌ها به نحوی انتخاب شده‌اند که تمامی جنبه‌های مرتبط با موضوع پژوهش پوشش داده شود. مقالات بررسی‌شده در این پژوهش بین سال‌های 2020 تا 2024 منتشر شده‌اند تا نتایج پژوهش‌های به‌روز و مرتبط با تحولات اخیر در حوزه اطلاع‌یابی و پیشرفت‌های فناوری مورد بررسی قرار گیرند.

یافته ها: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که فناوری‌های نوین نقش مهمی در افزایش سرعت و دقت جستجوی اطلاعات ایفا کرده‌اند و به‌ویژه در حوزه‌های علمی، با استفاده از الگوریتم‌های هوشمند، توانسته‌اند کیفیت جستجو را بهبود بخشند. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین با ایجاد ابزارهای پیشرفته، کاربران را در مدیریت اطلاعات و کاهش اضطراب اطلاعاتی یاری کرده‌اند. با این حال، چالش‌های موجود، به‌ویژه در زمینه امنیت اطلاعات و تفکر انتقادی، همچنان باید مورد توجه قرار گیرند. پیشنهاد می‌شود که آموزش سواد اطلاعاتی به عنوان یکی از راهکارهای اصلی برای بهبود رفتار اطلاع‌یابی در دستور کار قرار گیرد. به‌علاوه، بهبود دسترسی به منابع الکترونیکی و استفاده از فناوری‌های هوشمند جستجو نیز می‌تواند به کاهش بار اطلاعاتی و بهبود کیفیت اطلاعات دسترسی‌یافته کمک کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of New Technologies on Information Seeking Behavior: Challenges, Opportunities, and the Key Role of Information Literacy in the Digital World (Review of Recent World Literature)

نویسندگان [English]

  • roholah rezaei
  • maryam salami
Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: This review article examines the effects of new technologies such as artificial intelligence and machine learning algorithms on user notification behavior in the digital world. With technological advances, the way information is searched and used has changed dramatically, and smart search tools have allowed users to access reliable sources faster and more accurately. The study examines studies published between 2020 and 2024 and analyzes the role of new technologies in improving information screening, reducing information load and increasing accuracy in the information process. In addition, challenges such as information security, reducing critical thinking, and information anxiety that continue to affect this area are being explored. Finally, solutions are provided to improve informational behavior by strengthening information literacy and improving access to electronic resources.

Methodology: this study was conducted in a systematic review of studies and articles published in the field of information behavior. To do this study, the following steps have been taken: scientific articles have been searched from authoritative scientific databases such as Google scalar, popmad, Scopus and webaf science. Keywords such as" notification behavior"," information literacy"," digital information search"," artificial intelligence in notification", and "information challenges" have been used in English. These keywords are selected in such a way that all aspects related to the research topic are covered. The papers reviewed in this study were published between 2020 and 2024 to examine the results of up-to-date research related to recent developments in the field of information and technology advances.

Findings: the results of this study show that new technologies have played an important role in increasing the speed and accuracy of information search, and especially in scientific fields, using intelligent algorithms, have been able to improve the quality of search. AI and machine learning have helped users manage information and reduce information anxiety by creating advanced tools. However, existing challenges, especially in the field of information security and critical thinking, still need to be addressed. It is proposed that information literacy education be on the agenda as one of the main strategies to improve information behavior. In addition, improving access to electronic resources and using smart search technologies can also help reduce information burden and improve the quality of information accessed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Information seeking behavior
  • information literacy
  • digital information search
  • artificial intelligence in information seeking
  • information challenges

مراجع

آذین، ش، اصفهانی، م، ابطحی، م. (1403). رابطه مدیریت دانش و رفتار اطلاع‌یابی با سبک ترجیحی تدریس ‏‏معلمان ابتدایی، نقش ‏‏‏میانجی‌گرانه خلاقیت معلمان‎. پژوهش و نوآوری در آموزش ابتدایی،1 (4)، 163-179.
اسماعیل زاده، ر، نادریان جهرمی، م، قاسمی نژاد دهکردی، ا، مطلبی، ل. (1401). تحلیل نقش سواد رسانه‌ای و رفتار اطلاع‌یابی در توسعه تعهد اخلاقی ورزشکاران حرفه‌ای. پژوهش های معاصر در مدیریت ورزشی،4 (2)،12 -27.
پرهام‌نیا، ف، فرهیان، م. (1402). پیش‌بینی رفتار اطلاع‌یابی بر اساس تفکر تأملی دانشجویان حوزه علوم پزشکی در درس زبان تخصصی. فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی، 4(11)،14 -21.
پورپیر، ز، کیانی، م، رستمی نژاد ، م ، حسینی زارگز ، ا .(1402). رفتار اطلاع‌یابی سلامت دانشجویان دانشگاه بیرجند در رسانه‌های اجتماعی در طی همه‌گیری کووید ۱۹. تعامل انسان و اطلاعات. ۱۰ (۲)،75-92.
دولانی، ع، قدرتی، پ، کربلا، آ ،کامران، م. (1401). بررسی تأثیر مدیریت دانش شخصی و رفتار اطلاع یابی بر خوداثربخشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی (مطالعات تربیتی و روان شناسی)،12(2)،76-100.
شکوری یادگاری، س، حسینی میرزا ،ح، خادمی، م، فروزنده، ل. (1402).ارائه الگوی رفتار اطلاع‌یابی مصرف‌کننده در تجارت الکترونیک. تعامل انسان و اطلاعات. ۱۰ (۱)،11-20.
صباغی نژاد، ز، خلف کعب عمیری، ع، و فخری، ا. (1401). رابطه تفکر انتقادی و رفتار اطلاع یابی در وب در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز. اطلاع رسانی پزشکی نوین، 8(2 )، 184-195.
غلامی،ش، رضایی شریف آبادی،س ، کربلا آقایی، ک. (1401). شناسایی مؤلفه‌های مشترک در مدل‌های رفتار اطلاع‌یابی و بازیابی اطلاعات مشارکتی. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 10(2)، 116-139.
قاسمی، ع، فرهادپور، م، بختیاری، م. (1403). بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و سواد سلامت روان دانشجویان دانشکده علوم پزشکی آبادان. مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز، 15(2)، 148-161.
قنبری خشنود، م، صفوی، ز، دریکوند، پ، رستگاری، ف. (1403).رابطۀ بین ویژگی‌‌های شخصیتی با رفتار اطلاع‌‌یابی سلامت کاربران کتابخانه‌‌های عمومی مرکزی همدان بر اساس نظریۀ میلر. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی. ۳۰ (۲) ،۱۷۶-۱۹۱.
کریمی، ج، بجانی،ا، بیرامی، ل. (1402). تبیین الگوی رفتار اطلاع‌یابی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت ورزشی ایران. مدیریت و کارآفرینی در ورزش، 2(2)، 159-145.
کیخا، ب، غائبی، ا. (1402). چارچوب ارتقای مهارت‌‌های سواد اطلاعاتی برای کتابخانه‌‌های عمومی کشور. علوم و فنون مدیریت اطلاعات،9(3)،295-318.
یاری، ش، احمدی، ح . (1401). مروری بر متون رفتار اطلاع‌یابی در ایران. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات, 30(1)،173-197.
Donkor, T., & Ezema, J. (2023). Information anxiety in digital environments: Challenges and solutions. Journal of Digital Information Management, 22(1), 45-58.
Ge, X. (2024). Information-seeking behavior in the digital age: A multidisciplinary study of academic researchers. College & Research Libraries, 71(5), 435-455.
Kharat, S., & Azeeza, H. (2021). The role of information literacy in academic research: A study. Journal of Academic Librarianship, 47(2), 102078
Huvila, I. (2022). Making and taking information. Journal of the Association for Information Science and Technology, 73(4), 528-541.
Liquin, E. G., & Lombrozo, T. (2020). A functional approach to explanation-seeking curiosity. Cognitive Psychology, 119, 101276.
Lin, C. C., Huang, A. Y. (2023). Artificial intelligence in intelligent tutoring systems toward sustainable education: a systematic review. Smart Learning Environments, 10(1), 41.
Litman, J. A., & Jimerson, T. L. (2004). The measurement of curiosity as a feeling of interest and feeling of deprivation. Journal of Personality Assessment, 82(2), 147-157
Lytras, M. D. (Ed.). (2021). Active and transformative learning in STEAM disciplines: From curriculum design to social impact. Emerald Publishing Limited.
Salim, A., Khaleel, H., & Ahmed, R. (2018). Information seeking behavior of medical researchers: A review of challenges and opportunities. Health Information Journal, 24(4), 289-304.
Tiernan, P., Costello, E., Donlon, E., Parysz, M., & Scriney, M. (2023). Information and media literacy in the age of AI: Options for the future. Education Sciences, 13(9), 906.
Wang, Z., Lin, Y., & Zhang, H. (2006). Semantic search and user behavior analysis in digital libraries. International Journal of Digital Information Management, 14(2), 123-136

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار