ضرب‌آهنگ پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علّامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی وضعیت فعالیت‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علّامه طباطبایی انجام شد. ضرب‌آهنگ پژوهشی به معنای میزان و روند تولیدات علمی اعضای هیئت علمی در قالب مقالات، کتاب‌ها و طرح‌های پژوهشی است که در بازه‌های زمانی مشخص ارزیابی شده است. این پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر این ضرب‌آهنگ، نظیر ارتقاء علمی، همکاری‌های علمی و تأثیر آن‌ها در رشد علمی استادان پرداخته است. در این مطالعه از رویکرد ترکیبی (کمّی-کیفی) استفاده شد. در بخش نخست برای گردآوری اطلاعات اعضای هیئت علمی از روش پیمایشی تحلیلی استفاده شد. در بخش‌های دوم و سوم برای شناسایی دلایل وجود نوسان در پژوهش‌ها و تحلیل اسناد بالادستی از روش تحلیل محتوای کمّی استفاده شد.

داده‌های مربوط به مقالات، کتاب‌ها و پروژه‌های پژوهشی استادان از پایگاه‌های اطّلاعاتی معتبر داخلی و خارجی گردآوری و تحلیل شد. برای بررسی توصیه‌های سیاستی مبنی بر افزایش آثار پژوهشی استادان و شناسایی دلایل شکل‌گیری نوسان در پژوهش‌ها در مقاطع مختلف فعالیت اعضای هیئت علمی، مصاحبه انجام شد. مصاحبه‌ها‌ی انجام شده در این پژوهش از نوع نیمه‌ساختاریافته می‌باشد و کدگذاری دقیق روی متن آن‌ها صورت گرفت؛ که به صورت انفرادی از چهار نفر از متخصصان مرتبط با توجه به تخصص، مهارت و تجربۀ کافی در زمینۀ محورهای این پژوهش استفاده شد. پرسش‌های مصاحبه باز طراحی شدند و پس از دریافت اطّلاعات مصاحبه شوندگان، فایل‌های صوتی بررسی و متن کامل مصاحبه‌ها تایپ شد و پس از آن، فایل متنی مصاحبه، کدگذاری شد.

در بخش بعدی نیز اسناد بالادستی از قبیل برنامه راهبردی دانشگاه علامه طباطبائی افق (1405-1401) به انضمام برنامه عملیاتی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروه‌های آموزشی، معاونت‌ها و مدیریت‌های دانشگاه (سال 1402) (مرتبط با محورهای این پژوهش)، آیین‌نامه استخدامی، دستورالعمل نحوۀ اعطای پایۀ تشویقی به اعضای هیئت علمی، آیین‌نامۀ ارتقاء مرتبۀ اعضای هیئت علمی و دستورالعمل اجرایی آیین‎‌نامه پژوهانه اعضای هیئت علمی دانشگاه گردآوری و تحلیل شد.

به‌طور کلی، اطّلاعات جمعیت‌شناختی نشان داد از میان 64 نفر نمونه پژوهش، استادان با مرتبه علمی "مربی"، "آموزشیار" و "استادیار" معمولاً کمترین تعداد آثار علمی و استادان با مرتبه علمی "دانشیار" و "استاد" بیشترین تعداد آثار را داشتند. در ارتباط با انواع گزارش‌های پژوهش‌های بررسی شده در این پایان‌نامه، بیشترین آثار پژوهشی مربوط به مقالات چاپ شده در نشریات علمی و کمترین آثار پژوهشی نیز مربوط به طرح‌های پژوهشی داخل و خارج از دانشگاه می‌باشد. در این بین، کتاب‌های تألیف و ترجمه شده و مقالات ارائه شده در همایش‌های علمی میانه‌ی دو پژوهش قبلی از نظر تعداد بودند امّا وزن مقالات ارائه شده در همایش‌های علمی بیشتر بود.

نتایج نشان داد که ارتقاء علمی تأثیر مستقیمی بر افزایش کمّی تعداد آثار پژوهشی داشته و پس از دستیابی به مراتب بالاتر علمی، برخی از استادان با کاهش تولیدات علمی مواجه شده‌اند. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین سهم از تولیدات علمی استادان مربوط به مقالات علمی است و درصد کمتری به تألیف کتاب‌ها و طرح‌های پژوهشی اختصاص دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Research rhythm of faculty members of the Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University

نویسندگان [English]

  • Mehdi Alipour Hafezi 1
  • Fatemeh Goftari 2
  • Golnessa Galyani-Moghaddam 1
  • Mitra Samiee 1
  • Esmat Momeni 1
1 Department of Knowledge and Information Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
2 MA in Knowledge and Information Science
چکیده [English]

The present study aimed to identify the research productivity status of the faculty members of the Faculty of Psychology and Educational Sciences at Allameh Tabataba'i University. Research productivity refers to the quantity and trend of academic outputs by faculty members in the form of articles, books, and research projects, which are evaluated over specific periods. This study examined the factors affecting this productivity, such as academic promotion, scientific collaborations, and their impact on faculty members' academic growth. A mixed-methods approach (quantitative-qualitative) was employed in this study. In the first section, a survey-analytical method was used to collect information from the faculty members. In the second and third sections, content analysis was applied to identify the reasons for fluctuations in research productivity and to analyze higher-level documents.

Data regarding the faculty members’ articles, books, and research projects were collected and analyzed from reputable domestic and international databases. To investigate policy recommendations aimed at increasing faculty members’ research output and to identify the reasons behind fluctuations in research productivity at different stages of faculty members' careers, interviews were conducted. The interviews were semi-structured, and precise coding was performed on the text. Four individuals, introduced by the supervisor and advisory professors, were selected for the interviews based on their expertise, skills, and experience related to the interview questions. The interview questions were open-ended, and after collecting the interviewees' responses, the audio files were reviewed, and the full transcripts of the interviews were typed. The text files were then coded for analysis.

In the subsequent section, higher-level documents such as the strategic plan of Allameh Tabataba'i University (2022-2026), the operational plan of the Faculty of Psychology and Educational Sciences, as well as related university departments, offices, and management (2023) were gathered and analyzed. Additional documents included the university’s employment regulations, guidelines for awarding merit-based raises to faculty members, the promotion criteria for faculty members, and the operational guidelines for the university's research fund.

Overall, demographic information indicated that among the 64 research samples, faculty members with the academic ranks of "Instructor", "Assistant Lecturer", and "Assistant Professor" typically had the fewest academic outputs, while faculty members with the ranks of "Associate Professor" and "Professor" had the highest number of academic outputs. Regarding the types of research reports examined in this thesis, the majority of academic outputs were published articles in scientific journals, while the fewest outputs were related to internal and external research projects. In between, authored and translated books and conference papers ranked intermediate in terms of quantity, but conference papers carried more weight.

The results showed that academic promotion had a direct impact on the quantitative increase in research outputs, and after attaining higher academic ranks, some faculty members experienced a decrease in research production. The study also revealed that the largest share of faculty members' academic outputs was related to scientific articles, with a smaller percentage dedicated to authoring books and conducting research projects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Research Productivity
  • Faculty Members
  • Faculty of Psychology and Educational Sciences
  • Academic Outputs
  • Interview
  • Quantitative Content Analysis

مراجع

آیین‌نامه استخدامی، مصوب شهریور 1395، مجلس شورای اسلامی.
آیین‌نامه ارتقاء مرتبۀ اعضای هیأت علمی، مصوب 11 مرداد 1395، دانشگاه علّامه طباطبایی.
آیین‌نامه وظایف اعضای هیأت علمی پژوهشی، مصوب 1398، دانشگاه علّامه طباطبایی.
ایرانمنش، م. (1391). آیین نامه استخدامی اعضای هیأت علمی. (آیین نامه، دانشگاه علّامه طباطبایی).
برنامه راهبردی دانشگاه علامه طباطبائی افق (1405-1401) به انضمام برنامه عملیاتی دانشکده‌ها، گروه‌های آموزشی، معاونت‌ها و مدیریت‌های دانشگاه، مصوب 1402، دانشگاه علّامه طباطبایی.
بشیری، جواد، بهمن آبادی، علیرضا، و حکیمی، هوشنگ. (1398). وضعیت تولیدات علمی پژوهشگران حوزه آفات گیاهی ایران در اسکوپوس. علوم و فنّاوری اطّلاعات کشاورزی، 2(1)، 75-88. https://doi.org/10.22092/aistj.2019.127285.1031. (بازیابی شده در 20 خرداد 1403).
تودار، سیدرسول. (1398). تحلیل استنادی مآخذ تولیدات علمی منتشرشده اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن در پایگاه‌های آی اس آی، آی اس سی و اسکاپوس. مدیریت و چشم‌انداز آموزش، 1(1)، 63-84 SID. https://sid.ir/paper/375670/fa(بازیابی شده در 20 خرداد 1403).
خادمی زاده، شهناز، و کمایی، مهناز. (1398). ترسیم نقشه تولیدات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با تأکید بر همکاری‌های ملّی و بین‌المللی در پایگاه استنادی وب آو ساینس. مطالعات کتابداری و علم اطّلاعات، 11(3)، 65-83. .https://doi.org/10.22055/slis.2019.29218.1588(بازیابی شده در 1 مرداد 1403).
دستورالعمل نحوۀ اعطای پایۀ تشویقی به اعضای هیأت علمی، مصوب 11 مهر 1401، دانشگاه علّامه طباطبایی.
دستورالعمل اجرایی آیین‎‌نامه پژوهانه  اعضای هیأت علمی دانشگاه، مصوب 16 بهمن 1401، دانشگاه علّامه طباطبایی.
دولانی، ع.، شعبانی، ز.،  و برادر، ر. (1399). تولیدات علمی اعضای هیأت علمی رشته علم اطّلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه‌های دولتی ایران در شبکه اجتماعی علمی ResearchGate: رابطه آن بر تولیدات علمی آنان در پایگاه استنادی Scopus و موتور جستجوی Google Scholar. پیاورد سلامت، 14(1)، 53-64SID. https://sid.ir/paper/370892/fa (بازیابی شده در 1 مرداد 1403).
دولانی، ع.، غلامی، ف.، و کربلا آقایی کامران، م. (1401). ترسیم و تحلیل نقشه علم نگاشتی بروندادهای علمی اعضای هیأت علمی دانشگاه ارومیه در پایگاه وب آو ساینس در بازه زمانی 1982 تا 2019. نشریه مطالعات دانش پژوهی، 1(1)، 3-27.
دیانتی دیلمی، ح.، حاصلی، د.، و ملکی. (1402). بررسی تولیدات علمی اعضای هیأت علمی حسابداری ایرانی در پایگاه اسکاپوس از 2006 تا 2021 با رویکرد علم‌سنجی. پژوهش‌های تجربی حسابداری، 13(2)، 27-54.
رستمیان، فائزه؛ خسروی، فاطمه (1403). بررسی روند تولیدات علمی در حوزه روش‌های آموزشی در پرستاری. پنجمین کنفرانس بین‌المللی پرستاری، مامایی و مراقبت. [پیوسته]. قابل دسترس در: https://civilica.com/doc/2061086 (تاریخ دستیابی 12/12/1403)
رضاقلی لالانی، زینب، و تودار، سیدرسول. (1400). بررسی کمّی وضعیت تولیدات علمی اعضای هیأت علمی دانشگاه الزهرا. مطالعات بین‌رشته‌ای، 30(2)، 9-21. SID. .https://sid.ir/paper/416588/fa (بازیابی شده در 1 مرداد 1403).
ریاحی، عارف؛  قانعی‌راد، محمد امین و احمدی، الهام (1393). بررسی موانع باز دارنده همکاری های علمی بین المللی(مطالعه موردی اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران در تالیف مشترک مدارک علمی پایگاه اطلاعاتی. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 17 (1)، 65-90.
سیفی، خیرالنساء، فهیمی فر، سپیده، و نوروزی، علیرضا. (1399). بررسی تطبیقی تولیدات علمی دانشگاه صنعتی شریف در پایگاه‌های استنادی وب آو ساینس و اسکوپوس. سیاست‌نامه علم و فنّاوری، 10(3)، 10-122
شریفی، فاطمه؛ سورانی یانچشمه، رضا؛ علیزاده، سعید؛ مصلح، مریم؛ جاهد حسین‌علی (1402). بررسی عوامل موثر بر بهره‌وری اعضای هیات علمی. فرایند مدیریت و توسعه ۳۶ (۳) :61-88
شهمیرزادی، بهمن آبادی، و زمانی. (1400). وضعیت تولیدات علمی حوزه تنوع زیستی کشاورزی در اسکوپوس. علوم و فنّاوری اطّلاعات کشاورزی، 4(1)، 39-48.
صابری، سید محمود؛  محمد خانی، کامران و آراسته، حمیدرضا (1394). بررسی عوامل موثر بر بهره‌وری اعضای هیأت علمی دانشگاه، و ارائه مدل جهت بهبود آن (مطالعه موردی، منطقه 8دانشگاه آزاد اسلامی). پژوهش در نظام‌های آموزشی9 (29)، 55-80.
عباسی نیاسر، غفاری. (1396). بررسی تولیدات علمی دانشگاه کاشان در پایگاه استنادی اسکوپوس طی سال‌های 2016-2012. مجله علم‌سنجی کاسپین، 4(1)، 52-60.
قنادی نژاد، فرزانه و حیدری، غلامرضا (1399). روش ها و شاخص های ارزیابی تولیدات علمی در علوم انسانی و اجتماعی: مرور نظام مند. پژوهش نامه علم سنجی 6 (2)، 203- 230 doi: 10.22070/rsci.2020.4998.1341
مهرآور گیگلو، شهرام؛ خورسندی طاسکوه، علی؛ غیاثی ندوشن، سعید؛ عباس‌پور، عباس (1399). شناسایی عوامل بازدارنده همکاری‌های علمی بین المللی در نظام آموزش عالی کشور و ارائه راهکار: مطالعه‌ای کیفی. پژوهش در آموزش علوم پزشکی 12 (3)، 68-78.
نورافروز، علی حسین، واعظی، رضا، و قدرت، سیدرضا. (1394). بررسی تولیدات علمی دانشگاه علّامه طباطبایی در پایگاه استنادی اسکوپوس. فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی، 2(5)، 127-152. https://doi.org/10.22054/jks.2016.2697. (بازیابی شده در 15 مرداد 1403).
ورناصری، احمدرضا؛ حسینی آهنگری، سید عابدین؛ شعبانی، علی و فرشید، راضیه (1401). ترسیم نقشه دانش تولیدات علمی طب سنتی دانشمندان ایرانی در وب آو ساینس. قرآن و طب 7 (2)، 91-101.
References
Abramo, G., D'Angelo, C.A., Cicero, T. (2012). What is the appropriate length of the publication period over which to assess research performance? Scientometrics, 93 (3), 1005-1017. DOI:
https://doi.org/10.1007/s11192-012-0714-9
Alcaide, Gregorio Gonzalez; Gorriz, Juan Ignacio (2018). Assessment of researchers through bibliometric indicators: the area of information and library science in Spain as a case study (2001-2015). Sec. Research Assessment 3. DOI: https://doi.org/10.3389/frma.2018.00015
Al-Raeei, M., Al-Jabban, M. O., Azmeh, C., & Al-Raeei, A. (2023). Bibliometrics study of cancer research in the faculties of medicine and dentistry during Syrian crisis. Oral Oncology Reports, 8, 100105.
Bastos, A. V. B., Gondim, S. M. G., Abbad, G. D. S., Mourão, L., Pérez-Nebra, A. R., Coelho Júnior, F. A., & Carlotto, M. S. (2023). The internationalisation of psychology in Brazil: An analysis of scientific outputs, collaboration networks and their impacts. Trends in Psychology, 31(3), 453-480. https://doi.org/10.1007/s43076-023-00198-4.(Retrieved on 20 July 2024)  .
Bezzaoucha, A., Atif, M. L., Bouamra, A., El Kebboub, A., Benzerga, M., Abdelaziz, A. B., ... & Benameur, M. (2014). Algerian medical teachers’ research output and its determinants during the 2000–2009 decade. Revue d'épidémiologie et de santé publique, 62(1), 33-40.
Castro-Rodríguez, Y., Mendoza-Martiarena, Y., Tello-Espejo, M., & Piscoche-Rodríguez, C. (2020). Factors associated with the scientific production of academics in the Faculty of Dentistry of the National University of San Marcos, Lima, Perú. Journal of Oral Research. https://doi.org/10.29333/josr.2020.379. (Retrieved on 20 July 2024).
Dardas, L. A., Malkawi, A. M., Sweis, S., Sweis, N., Al-Khayat, A., & Sawair, F. A. (2023). Mapping two decades of research productivity in the Middle Eastern and Arab countries: A comprehensive bibliometric analysis. Publications, 11(4), 48.
González-Álvarez, J., & Cervera-Crespo, T. (2017). Research production in high-impact journals of contemporary neuroscience: A gender analysis. Journal of Informetrics, 11(1), 232-243.
Imran Khan, M.; Memon, Zahid Ali; Bhutta, Zulfiqar (2017). Challenges and opportunities in conducting research in developing countries. In Pediatric and Adolescent Medicine. DOI: https://doi.org/10.1159/000481323
Khosravi M. (2022). Research output of Iran over the past two years: Contributions from the European Journal of Translational Myology. Eur J Transl Myol.32 (1), 10447. DOI: 10.4081/ejtm.2022.10447.
Lozada-Martinez, I. D., Navarro-Pulido, N., Picón-Jaimes, Y. A., Dominguez-Alvarado, G., Cabrera-Vargas, L. F., Torregrosa-Almonacid, L., ... & Hernández-Acosta, Y. V. (2022). Surgical research in Colombia part 2: Scientific production of Colombian academic surgeons. Annals of Medicine and Surgery, 82, 104678.
Ma, Z., See, K. F., Yu, M. M., & Zhao, C. (2021). Research efficiency analysis of China's university faculty members: A modified meta-frontier DEA approach. Socio-Economic Planning Sciences, 76, 100944.
Mahapatra, N., & Sahoo, J. (2022). Metrics employed in the evaluation of research productivity: A systematic literature review. Journal of Librarianship and Information Science, 55 (3), 868-885. https://doi.org/10.1177/09610006221104798
Nemec, Juraj; Wahid, Fathul; Fathana, Hangga; Raharjo, Wiryono (2020). Assessing the impact and the quality of research: manual and selected practice. Bratislave: Printinghouse GUPRESS.
Ranasinghe, P., Jayawardena, R., & Katulanda, P. (2012). Sri Lanka in global medical research: A scientific analysis of the Sri Lankan research output during 2000-2009. BMC Research Notes, 5, 121.
Skibba, Ramin (2015). The return of Persian science. [Online]. Available: https://raminskibba.net/2015/11/16/the-return-of-persian-science/?utm_source=chatgpt.com (accessed 12, Jan 2025)
Tran, C., & Aytac, S. (2016). Measuring Scholarly Productivity of Long Island Educational Institutions: Using Web of Science and Scopus as a Tool. Evidence Based Library and Information Practice, 11(3), 16–33. https://doi.org/10.18438/B8JS8P. (Retrieved on 3 August 2024).
UNESCO (2021). UNESCO science report series. [Online]. Available: https://www.unesco.org/reports/science/2021/en/report-series?utm_source=chatgpt.com (accessed 12 Jan 2025).
مطالعات کاربردی علم سنجی
دوره 1، شماره 4
دی 1403
صفحه 15-47

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار