دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Knowledge trends of think tank participation in the governance system روندنگاری دانش مشارکت اندیشکده‌ها در نظام حکمرانی 1 18 4712 10.22091/apss.2026.12450.1034 FA شقایق ضمیری جیرسرائی دانشگاه جامع امام حسین ع 0009-0009-6505-381X سید عابد رضایی دانشگاه جامع امام حسین ع 0009-0005-4452-1304 Journal Article 2025 02 25 In today's complex world, which is moving toward advanced knowledge, the specialized recommendations of experts are gaining increasing importance. As political decision-makers face the challenges of the modern era, the demand for scientific knowledge has grown. Simultaneously, scientific evidence has become a strategic resource capable of justifying and legitimizing worldviews, positions, and political decisions. It can be argued that academic expertise is a key pillar of governance processes worldwide. Public policymakers and actors aim to utilize research to improve decision-making. Similarly, researchers in public policy and public administration strive to provide specialized recommendations relevant to these decisions. Often, political responses to crises are immediate and lack consideration for long-term strategies or goals. Previous research has characterized policymaking as a process marked by long periods of stability and delay, followed by short bursts of significant reactions and changes. At times, traditional decision-making cannot address the growing complexity of problems faced by nations. Hence, public policy experts in think tanks must step in to act as rational external advisors to governments. Since policy impacts diverse issues with varying interests, think tanks can serve as platforms to integrate and represent these interests. Today, the comprehensive role of think tanks is significant due to their lasting impact on governance, civil society management, and increased participation in public policy discourse. Think tanks have a proud history of guiding various government sectors toward result-oriented decisions by thoroughly examining issues and assisting in domestic and foreign policies—granting them an indispensable role in governance. Global scholarly literature places think tanks as the fifth estate of global civil society engaged in all dimensions of public policies, governance, and administration. Given their history and current level of participation, it is unlikely that the influence of think tanks will diminish in the coming years. Therefore, comprehensive research is needed to map knowledge trends and review global studies on think tank participation in governance systems. Accordingly, this study extracted 1,196 works from the Web of Science database between 2000 and 2024 using strategic search methods to identify trends, production patterns, key countries, major journals, and core concepts. Methodology: This study employed scientometrics for data analysis. Scientometrics involves quantitatively studying science, communication within science, and science policy—a concept initiated by Eugene Garfield in the 1960s with his creation of the Science Citation Index (SCI). Bibliographic data were collected from the Web of Science database using keywords like "Think Tank AND Public Policy" and "Think Tank AND Governance." The search was limited to organizational domains and publications from 2000–2024. A total of 1,196 outputs formed the study's dataset.Data analysis included citation network mapping, keyword clustering using VOS Viewer software, co-occurrence analysis of keywords, and journal status analysis via JCR (Journal Citation Reports). Findings: The study identified 1,196 works from 2000–2024: 1,026 journal articles; 117 book chapters; 12 books; and 24 review books. The publication trend surged after 2019 due to increased focus on keywords like "think tanks" and "governance." Web of Science categorized these publications into fields such as Political Science (22 works), Public Administration (178 works), and Environmental Studies (138 works). China led with 344 publications due to its comprehensive humanities policies alongside advancements in science and technology. The U.S., U.K., and Germany followed with 265, 155, and 50 publications respectively. صلاحیت حرفه ای با دانش و تخصص پیوندی ناگسستنی دارد و نظام حکمرانی نیز اثربخشی خویش را در استقرار فراگردهای تصمیم سازی و تصمیم گیری دانشی جستجو می کند. گسترش روز افزون اندیشکده‌ها و بازوهای مشاوره ای و تصمیم سازی، پاسخی در خور به همین تقاضای معقول در جهت ورود ایده‌های جدید در فرآیندهای پیچیده حکمرانی و خط‌مشی گذاری است. فرهنگ اندیشکده ها تاریخ پرافتخاری را در هدایت بخش های مختلف حکومت به سمت تصمیم گیری های نتیجه گرا و بررسی همه جانبه موضوع و کمک به خط مشی داخلی و خارجی دولت‌ها داشته است که به آن‌ها نقش اجتناب ناپذیری در حکمرانی می بخشد.ادبیات علمی جهانی، اندیشکده ها را به عنوان پنجمین طبقه جامعه مدنی جهانی قرار می دهد که در همه ابعاد خط مشی های عمومی،حکمرانی و اداره درگیر هستند. وظیفه اندیشکده‌ها یا سازمان‌های تحقیقاتی خط‌مشی عمومی تولید پژوهش، تحلیل، ارائه طرح‌ها و پیشنهادات مبتنی بر خط‌مشی در مورد مسائل داخلی و بین‌المللی است. علاوه بر این، تولیدات تحقیقاتی توسط سازمان‌های تحقیقاتی خط‌مشی عمومی برای خط‌مشی گذاران باهدف نقش ارتباطی بین محققان و محیط خط‌مشی ایجاد می‌شود. بر اساس تاریخچه و سطح مشارکتی که امروزه از اندیشکده ها دیده می شود، بعید است که تأثیر اتاق های فکر در سال های آینده کاهش یابد فلذا ضروری است که پژوهشی جامع با هدف استخراج نقشه‌ی دانش و سیر پژوهش‌های انجام‌شده در سطح جهانی در موضوع مشارکت اندیشکده‌ها در نظام حکمرانی صورت گیرد.هدف مقاله حاضر ترسیم نقشه‌ی دانش و سیر پژوهش‌های انجام‌شده در سطح جهانی در موضوع مشارکت اندیشکده‌ها در نظام حکمرانی است. برای استخراج تولیدات علمی از پایگاه وب آو ساینس استفاده‌شده است و آثار پژوهشی در بازه زمانی 2000 تا 2024 مورد استناد قرارگرفته‌اند. در مجموع 1196 اثر مورد بررسی قرار گرفت که براساس طبقه‌بندی موضوعی، مقالات در حیطه رشته‌های علوم سیاسی، مدیریت دولتی و مطالعات محیطی بیشترین تعداد را به خود اختصاص دادند. جمهوری خلق چین با 344 اثر بیشترین میزان انتشار را به خود اختصاص داده است که این موضوع نشان از توجه این کشور به استفاده از تولیدات علمی درزمینه حکمرانی و اداره کشور است. دانشگاه لندن با تعداد 41 پژوهش و میانگین 3.428% از میان 1196 پژوهش در رتبه نخست وابستگی سازمانی قرار گرفت و پس از آن دانشگاه فن‌آوری معدن چین و دانشگاه تسینگهوا و دانشگاه ژجیانگ اقتصاد مالی قرار داشتند و انتشارات Elsevier،Taylor &Francis و Springer بیشترین میزان چاپ اثر را به خود اختصاص دادند. تجزیه‌وتحلیل هم‌آیندی واژگان و خوشه‌بندی واژگان کلیدی با استفاده از نرم‌افزار VOS Viewer صورت گرفت که از مجموع 83 واژه کلیدی،4 خوشه به دست آمد که بزرگ‌ترین خوشه با کلیدواژه‌هایی همچون اندیشکده، خط‌مشی گذاری، روابط بین‌الملل، رسانه اجتماعی، کارشناسان و نخبگان قابل‌تشخیص بودند.

https://apss.qom.ac.ir/article_4712_3b9953041cec56d148042da7d505f814.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Systematic Review of Research Impact Measurement Frameworks: Comparative Analysis of Dimensions and Indicators مرور نظام‌مند چارچوب‌های سنجش تأثیر پژوهش: تحلیل مقایسه‌ای ابعاد و شاخص‌ها 19 53 4758 10.22091/apss.2026.14793.1078 FA معصومه کریمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-5963-9197 سعیده ابراهیمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی؛ دانشگاه شیراز. شیراز. ایران. 0000-0001-6738-1205 علیرضا نیک سرشت گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی؛ دانشگاه شیراز. شیراز. ایران. 0000-0002-4516-0409 طاهره جوکار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی؛ دانشگاه شیراز. شیراز. ایران. 0000-0001-9644-5554 Journal Article 2025 12 07 Objective: This study aimed to provide a systematic and analytical review of research impact measurement frameworks. In recent decades, assessing the value and return on research investment, beyond mere publication, has become a central concern for funders, policymakers, and researchers. "Research impact" now encompasses a wide range of tangible and intangible outcomes in economic, social, cultural, environmental, health, and policy spheres. Given the proliferation of models, this research analyzes and compares these frameworks. Methods: In terms of approach, this study is a mixed-methods research project conducted in two distinct yet complementary phases. The first step was conducted using the meta-synthesis method, following the seven-step model by Sandelowski and Barroso (2006). In this phase, through a systematic and extensive search in valid Iranian (e.g., SID, Magiran, Irandoc, Noormags) and international (e.g., Web of Science, Scopus, Google Scholar, ProQuest) databases, relevant documents (including scientific articles, policy reports, and theses) were collected. After applying inclusion and exclusion criteria, 160 documents (27 Persian articles and 133 English articles) were finally selected for the meta-synthesis process. These documents were carefully studied, and through analysis and interpretation of their content, key concepts, components, and themes related to impact measurement frameworks were extracted. The second step of the research was dedicated to the quantitative and qualitative content analysis of the identified frameworks. In this section, the components, dimensions, key indicators, proposed methods for data collection, evaluation mechanisms, as well as the strengths and limitations of each of the 15 final frameworks were carefully examined, compared, and categorized. Findings: The findings led to the identification of 15 distinct international frameworks, primarily developed in leading science-policy countries like the UK, the Netherlands, Australia, and Canada. These frameworks show significant philosophical and operational diversity, each emphasizing specific impact dimensions. Notable examples include the Payback Framework (five dimensions: knowledge, capacity building, policy, health, economic benefits), the UK Research Excellence Framework (emphasizing narrative evidence), and the Social Impact Assessment Methods framework (focusing on science-society interactions). Comparative analysis revealed fundamental differences among them regarding indicator types (quantitative vs. qualitative), assessment time horizon, target impact domain, and primary data collection methods (from bibliometrics to interviews and case studies). None are comprehensive on their own, each possessing specific strengths and limitations. Conclusion: The study concludes that research impact measurement is a complex, multidimensional, and context-dependent process. Despite methodological advances, no universal, all-encompassing model exists to cover all impact dimensions and types. The selection or design of an appropriate framework depends entirely on evaluation objectives, organizational context, disciplinary nature, and research type. To enhance impact measurement, key strategies include an intelligent combination of quantitative and qualitative methods, attention to long-term tracking, and a move towards flexible, context-sensitive, multi-criteria systems. Recognizing the diversity of pathways to impact—from academic to societal and economic channels—is key to achieving a fair, meaningful, and useful assessment of research investments. هدف: این مطالعه با هدف ارائه مروری نظام‌مند و تحلیلی بر چارچوب‌های سنجش تأثیر پژوهش انجام شد. در دهه‌های اخیر، سنجش ارزش و بازده سرمایه‌گذاری‌های پژوهشی، فراتر از انتشار مقالات صرف، به یک دغدغه محوری برای نهادهای مالی، سیاست‌گذاران و محققان تبدیل شده است. تأثیر پژوهش اکنون به طیف وسیعی از نتایج ملموس و ناملموس در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیط‌زیستی، بهداشتی و سیاستی اشاره دارد. با توجه به پراکندگی مدل‌های موجود، این تحقیق به معرفی، واکاوی و مقایسه این چارچوب‌ها می‌پردازد. روش: این مطالعه از لحاظ رویکرد، یک پژوهش ترکیبی یا آمیخته است که در دو مرحله مجزا و در عین حال مکمل انجام شده است. گام اول به روش فراترکیب و با پیروی از الگوی هفت مرحله‌ای سندلوفسکی و باروسو (2006) انجام پذیرفته است. در این مرحله، با جستجوی نظام‌مند و گسترده در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر ایرانی (مانند SID، Magiran، Irandoc، Noormags) و خارجی (مانند Web of Science، Scopus، Google Scholar، ProQuest)، اسناد مرتبط (شامل مقالات علمی، گزارش‌های سیاستی و پایان‌نامه‌ها) گردآوری شدند. پس از اعمال معیارهای شمول و خروج، در نهایت ۱۶۰ سند (۲۷ مقاله فارسی و ۱۳۳ مقاله انگلیسی) برای ورود به فرآیند فراترکیب انتخاب شدند. این اسناد به‌دقت مطالعه و با تحلیل و تفسیر محتوای آن‌ها، مفاهیم، مؤلفه‌ها و مضامین کلیدی مرتبط با چارچوب‌های سنجش تأثیر استخراج شدند. گام دوم پژوهش به تحلیل محتوای کمی و کیفی چارچوب‌های شناسایی‌شده اختصاص یافت. در این بخش، اجزاء، ابعاد، شاخص‌های کلیدی، روش‌های پیشنهادی برای جمع‌آوری داده‌ها، مکانیسم‌های ارزیابی، و همچنین نقاط قوت و محدودیت‌های هر یک از ۱۵ چارچوب نهایی، به دقت مورد بررسی، مقایسه و دسته‌بندی قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌ها منجر به شناسایی ۱۵ چارچوب بین‌المللی متمایز شد که عمدتاً در کشورهای پیشرویی مانند بریتانیا، هلند، استرالیا و کانادا توسعه یافته‌اند. این چارچوب‌ها از تنوع فلسفی و عملیاتی قابل‌توجهی برخوردارند و هرکدام بر ابعاد خاصی از تأثیر تأکید دارند. از جمله این مدل‌ها می‌توان به چارچوب بازپرداخت (با پنج بعد دانش، ظرفیت‌سازی، سیاست، سلامت و اقتصاد)، چارچوب تعالی تحقیقاتی بریتانیا (با تأکید بر شواهد روایی)، و چارچوب روش‌های ارزیابی تأثیر اجتماعی (با محوریت تعامل علم و جامعه) اشاره کرد. تحلیل مقایسه‌ای نشان داد که این مدل‌ها در نوع شاخص‌ها (کمی یا کیفی)، افق زمانی ارزیابی، حوزه تأثیر مورد نظر و روش‌های جمع‌آوری داده (از تحلیل استنادی تا مصاحبه و مطالعه موردی) با یکدیگر تفاوت‌های بنیادین دارند. هیچ‌یک به تنهایی کامل نبوده و هرکدام مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند. نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری کلی تحقیق تأکید می‌کند که سنجش تأثیر پژوهش فرآیندی پیچیده، چندبعدی و وابسته به بافت است. با وجود پیشرفت‌های روش‌شناختی، هیچ مدل جهان‌شمول و جامعی برای پوشش تمام ابعاد تأثیر وجود ندارد. انتخاب یا طراحی یک چارچوب مناسب کاملاً به اهداف ارزیابی، زمینه سازمانی، ماهیت رشته و نوع پژوهش بستگی دارد. برای بهبود فرآیند سنجش، ترکیب هوشمندانه روش‌های کمی و کیفی، توجه به افق بلندمدت و حرکت به سمت سیستم‌های منعطف و چندمعیاره پیشنهاد می‌شود. کلید دستیابی به ارزیابی عادلانه و معنادار، به رسمیت شناختن تنوع مسیرهای ایجاد تأثیر است.

https://apss.qom.ac.ir/article_4758_8033ecd033c32cd6ea9ed804a9f7c9eb.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Bibliometric Analysis of Artificial Intelligence in Entrepreneurship: Trends, Key Actors, and Research Networks تحلیل کتابسنجی هوش مصنوعی در کارآفرینی: روندها، بازیگران و شبکه‌های پژوهشی 54 87 4759 10.22091/apss.2026.15451.1087 FA مونا الهیاری دانشجوی دکتری کارآفرینی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-4811-5301 ترانه فرخ منش استادیار گروه مدیریت گردشگری، دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران 0000-0002-7517-1483 Journal Article 2026 02 19 Purpose: With the rapid growth of scientific output and the proliferation of research publications across disciplines, analyzing scientific trends and identifying the state of research have become essential. This study aims to conduct a bibliometric analysis of publications indexed in the Scopus database on the topic of artificial intelligence in entrepreneurship and to map the global scientific landscape from 1999 through the end of October 2025. The objective is to provide researchers and practitioners with a comprehensive overview of scholarly activities in this field. Methodology: This applied study adopts an analytical–bibliometric approach, employing co-authorship and keyword co-occurrence techniques. The statistical population consists of 487 articles indexed in Scopus related to artificial intelligence in entrepreneurship. Data collection and analysis were conducted using the analytical tools available in Scopus and the network visualization software VOSviewer. Findings: The results indicate that the field of artificial intelligence in entrepreneurship has experienced significant growth over the past two decades, evolving from an emerging topic into a prominent area of scientific inquiry. The publication trend shows a steady upward trajectory, with 2024 marking the peak of scientific output at 113 publications. Analysis of leading authors reveals that researchers such as Perida, Haftor, and Sjödin have demonstrated the highest levels of scholarly activity in this domain. The University of Vaasa and Luleå University of Technology were identified as leading academic institutions. Keyword network analysis highlights the formation of several major conceptual clusters, including data-driven business intelligence, intelligent business model innovation, sustainable technology entrepreneurship, platform ecosystem management, and financial technology adoption. The temporal evolution of themes shows a shift from analytical and data-driven tools toward broader issues such as digital transformation, sustainable innovation, and generative artificial intelligence. Conclusion: Bibliometric analyses indicate that artificial intelligence has become a key driver in the formation and development of entrepreneurial activities, and research has evolved from technical applications toward strategic, ecosystem-oriented, and value-creating approaches. Based on the results, future research directions should address topics such as the integration of data-driven business intelligence with business model innovation, the advancement of sustainable technological entrepreneurship within digital ecosystems, the design of platform management and intelligent decision-support frameworks, and the adoption of financial technologies in trust-based and ethical contexts. These directions reveal a shift in research from a focus on technological analytics toward an understanding of the dynamics of creative and human-centered ecosystems. Such a perspective provides a foundation for sustainable value creation and innovative policy-making in AI-driven smart entrepreneurship. Overall, this study offers a structured vision of the scientific landscape and can serve as an effective guide for researchers, policymakers, and practitioners in the domain of AI-based entrepreneurship. هدف: با رشد فزاینده تولید علم و انتشار مقالات پژوهشی در حوزه‌های مختلف، تحلیل روندهای علمی و شناسایی وضعیت پژوهش به ضرورتی اساسی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کتاب‌سنجی پژوهش‌های منتشرشده در پایگاه علمی اسکوپوس با محوریت موضوع هوش مصنوعی در کارآفرینی و ترسیم نقشه علمی جهان در بازه زمانی ۱۹۹۹ تا پایان اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد تا پژوهشگران و متخصصان بتوانند تصویری جامع از فعالیت‌های علمی این حوزه به‌دست آورند. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و دارای رویکرد تحلیلی–کتاب‌سنجی است که با بهره‌گیری از فنون هم‌تألیفی و هم‌رخدادی کلمات کلیدی اجرا شد. جامعه آماری شامل ۴۸۷ مقاله نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس با موضوع هوش مصنوعی در کارآفرینی است. گردآوری و تحلیل داده‌ها با استفاده از امکانات پایگاه اسکوپوس و نرم‌افزارتحلیل شبکه ووس‌ویور انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که حوزه «هوش مصنوعی در کارآفرینی» طی دو دهه اخیر رشد چشمگیری داشته و از یک موضوع نوپا به یکی از حوزه‌های برجسته علمی تبدیل شده است. روند انتشار مقالات به‌صورت صعودی بوده و سال ۲۰۲۴ با ۱۱۳ مقاله اوج تولیدات علمی را ثبت کرده است. تحلیل نویسندگان برتر نشان داد که پژوهشگرانی همچون پِریدا، هفتور و اسجودین بیشترین فعالیت علمی را در این حوزه داشته‌اند. دانشگاه‌های واسا در فنلاند و لولئا در سوئد نیز به‌عنوان مراکز پیشتاز شناسایی شدند. تحلیل شبکه‌ای کلمات کلیدی بیانگر شکل‌گیری چند خوشه مفهومی اصلی شامل هوش تجاری داده‌محور، نوآوری مدل کسب‌وکار هوشمند، کارآفرینی فناورانه پایدار، مدیریت اکوسیستم‌های پلتفرمی و پذیرش فناوری‌های مالی است. تحول زمانی موضوعات نشان می‌دهد که پژوهش‌ها از تمرکز بر ابزارهای تحلیلی و داده‌محور به‌سمت مباحث کلان‌تر مانند تحول دیجیتال، نوآوری پایدار و هوش مصنوعی مولد حرکت کرده‌اند. نتیجه‌گیری: تحلیل‌های کتاب‌سنجی نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به عاملی کلیدی در شکل‌گیری و توسعه فعالیت‌های کارآفرینانه تبدیل شده و پژوهش‌ها از کاربردهای تکنیکی به سمت رویکردهای استراتژیک، اکوسیستمی و ارزش‌آفرین پیش رفته‌اند. بر اساس نتایج، مسیرهای آینده تحقیق باید به موضوعاتی همچون تلفیق هوش تجاری داده‌محور با نوآوری مدل‌های کسب‌وکار، توسعه کارآفرینی فناورانه پایدار در قالب اکوسیستم‌های دیجیتال، طراحی چارچوب‌های مدیریت پلتفرمی و تصمیم‌یار هوشمند، و پذیرش فناوری‌های مالی در بسترهای اعتمادمحور و اخلاق‌مدار بپردازد. این مسیرها نشان می‌دهند که حرکت پژوهش از تمرکز بر تحلیل‌های فناورانه به سوی درک پویایی اکوسیستم‌های خلاق و انسان‌محور در حال شکل‌گیری است. چنین چشم‌اندازی می‌تواند مبنایی برای خلق ارزش پایدار و سیاست‌گذاری نوآورانه در کارآفرینی هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی فراهم آورد. در مجموع، این مطالعه با ارائه تصویری ساختاریافته از وضعیت علمی می‌تواند راهنمای مؤثری برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه کارآفرینی مبتنی بر هوش مصنوعی باشد.

https://apss.qom.ac.ir/article_4759_f1e669d8b781fb4fdc27b32d6382b18b.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Drawing a Map of Scientific Cooperation Between Iran and the United States in the Field of Psychology (2022-2023) ترسیم نقشه همکاری علمی ایران و آمریکا در حوزه روانشناسی از سال 2022-2023 88 103 4757 10.22091/apss.2026.13472.1050 FA علی شعبانی استادیار مدیریت اطلاعات ، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران 0000-0001-7323-4332 علی شرفی دکترای مدیریت اطلاعات و دانش دانشگاه تهران 0000-0002-3366-5995 فاطمه Zolfagharian دانشجوی کارشناسی ارشد علم‏سنجی دانشگاه تهران 0000-0001-7323-4332 Journal Article 2025 07 26 Objective: The primary aim of this study is to explore the status of scientific collaboration between researchers from Iran and the United States in the field of psychology during the period of 2022–2023. This research, grounded in scientometric analysis, seeks to investigate the extent and quality of co-authorship between the two countries, identify the leading universities and most frequently cited researchers, and determine the involvement of third-party countries in these collaborations. By visualizing and analyzing data from the Scopus database, the study aims to offer a comprehensive picture of how Iranian and American scholars interact scientifically in psychology. The importance of this inquiry stems from the fact that international collaborations not only enhance the quantity and quality of scientific output but also lead to knowledge transfer, expanded academic networks, and elevated international scientific standing for the countries involved. Methodology: This applied study adopts a descriptive research design using a scientometric approach. The statistical population includes 320 psychology-related articles indexed in Scopus, co-authored by researchers affiliated with institutions in both Iran and the United States during the years 2022 and 2023. Data collection involved advanced search techniques in the Scopus database, applying filters for country affiliation, publication year, document type (articles), and subject area (psychology). The data were analyzed to identify collaborating universities, citation patterns, most active researchers, and involvement of other countries. The VOSviewer software was employed for the visualization of co-authorship, citation networks, and international collaboration maps. These scientific maps facilitated the identification of underlying structures and patterns in scholarly collaboration. Conclusion: The findings reveal that Tehran University of Medical Sciences, University of Tehran, and Iran University of Medical Sciences had the highest levels of collaboration with American institutions. In terms of citation impact, researchers such as Chudal, Ahmadi, and Han were the most cited, indicating their scientific influence and international connectivity. The thematic focus of the articles was primarily in the fields of medicine, social sciences, and arts and humanities. Furthermore, England, Canada, and Australia emerged as prominent third-party collaborators in the network. The data also highlighted the pivotal role of Iranian researchers as central connectors within co-authorship networks, acting as bridges between different research communities. These collaborations have significantly contributed to the formation of multinational scientific networks, improvement in research quality, and enhancement of Iran’s international scientific presence in psychology. The study recommends that scientific policymakers in Iran focus on strengthening international collaboration infrastructures, creating joint research grant schemes, simplifying administrative processes, and organizing training workshops for young researchers. Special attention should be paid to fostering partnerships with leading universities and institutions in the United States, Canada, the UK, and Australia to maximize the potential for high-impact international scientific cooperation. هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی وضعیت همکاری‌های علمی میان پژوهشگران ایرانی و آمریکایی در حوزه روان‌شناسی در بازه زمانی ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ است. این مطالعه با بهره‌گیری از شاخص‌های علم‌سنجی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که میزان و کیفیت هم‌نویسندگی پژوهشگران دو کشور در مقالات علمی چگونه بوده، چه دانشگاه‌هایی بیشترین نقش را داشته‌اند، چه پژوهشگرانی دارای بیشترین استناد بوده‌اند، و نقش کشورهای ثالث در این میان چیست. با ترسیم نقشه‌های علمی و تحلیلی از داده‌های پایگاه اسکوپوس، تلاش شده است تصویری جامع و دقیق از تعاملات علمی دو کشور در حوزه روان‌شناسی ارائه شود. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که همکاری‌های علمی بین‌المللی نه تنها باعث افزایش تولیدات علمی با کیفیت می‌شوند، بلکه منجر به انتقال دانش، گسترش شبکه‌های علمی و ارتقاء جایگاه علمی کشورها در سطح بین‌المللی خواهند شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از رویکرد علم‌سنجی و روش توصیفی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۳۲۰ مقاله نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس در موضوع روان‌شناسی است که در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به‌صورت مشترک توسط پژوهشگران ایرانی و آمریکایی منتشر شده‌اند. برای گردآوری داده‌ها، از جستجوی پیشرفته در پایگاه اسکوپوس با اعمال محدودیت‌هایی نظیر کشور نویسندگان، سال انتشار، نوع سند (مقاله علمی) و حوزه موضوعی (روان‌شناسی) استفاده شد. سپس داده‌های استخراج‌شده در محورهایی چون دانشگاه‌های همکار، پراستنادترین پژوهشگران، حوزه‌های موضوعی غالب، و کشورهای همکار تجزیه و تحلیل شدند. از نرم‌افزار VOSviewer برای مصورسازی شبکه‌های هم‌نویسندگی، استناد و همکاری علمی استفاده شد. نقشه‌های علمی تولیدشده، امکان درک ساختارهای پنهان و روابط علمی میان پژوهشگران و نهادهای علمی را فراهم آوردند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی ایران بیشترین مشارکت را با مؤسسات علمی آمریکایی داشته‌اند. از نظر پراستنادترین پژوهشگران، چودال، احمدی و هان بالاترین تعداد استناد را دریافت کرده‌اند که این موضوع بیانگر نفوذ علمی و تعاملات بین‌المللی آنهاست. در حوزه موضوعی، مقالات بیشتر در زمینه‌های پزشکی، علوم اجتماعی و هنر و علوم انسانی متمرکز بوده‌اند. کشورهای انگلستان، کانادا و استرالیا نیز به عنوان کشورهای همکار با ایران و آمریکا نقش مهمی در این همکاری‌ها ایفا کرده‌اند. همچنین نتایج نشان داد که پژوهشگران ایرانی نقشی کلیدی به عنوان پل ارتباطی در شبکه‌های هم‌نویسندگی بین‌المللی داشته‌اند. این موضوع می‌تواند به توسعه همکاری‌های علمی چندملیتی، بهبود کیفیت پژوهش‌ها، و افزایش جایگاه علمی ایران در حوزه روان‌شناسی کمک کند. در نهایت، پژوهش پیشنهاد می‌کند نهادهای سیاست‌گذار علمی با تقویت زیرساخت‌های همکاری، ارائه گرنت‌های مشترک، تسهیل فرآیندهای اداری، و برگزاری کارگاه‌های تخصصی، زمینه گسترش تعاملات علمی با کشورهایی نظیر آمریکا، کانادا، انگلستان و استرالیا را بیش از پیش فراهم سازند.

https://apss.qom.ac.ir/article_4757_4e06cfb9c7b5f69cbd504593b9559d9d.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Monitoring of User interface scientific productions Based on Scopus Citation Database: Comparison of the World and Iran پایش تولیدات علمی رابط کاربر مبتنی‌بر پایگاه استنادی اسکوپوس: مقایسۀ جهان و ایران 103 116 4761 10.22091/apss.2026.14080.1064 FA یعقوب نوروزی استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0003-3030-7647 حمیدرضا رادفر استادیار مرکز اسناد فرهنگی آسیا،‌ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران 0000-0003-1135-1837 نیره جعفری فر دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی قم، قم، ایران. 0000-0003-3030-7647 Journal Article 2025 10 04 Purpose: In the digital era, digital libraries have emerged as core infrastructures for advancing science and education through enhanced access to knowledge and scholarly communication. The user interface, as the bridge between users and digital systems, plays a central role in determining interaction quality and user experience. Research in human–computer interaction (HCI) confirms that well-designed, intelligent, and user-friendly interfaces substantially improve satisfaction, engagement, and productivity. Despite global attention to this field, no comprehensive bibliometric analysis has been conducted on digital library user interface research—particularly regarding Iran’s contribution. This study aims to monitor and compare global and Iranian publication trends in this domain using the Scopus citation database, identifying leading institutions, authors, and patterns of collaboration. Methodology: An applied bibliometric method was used. Publications indexed in Scopus from 1954 to July 2025 were retrieved through a structured search using the keywords “user interface,” “usability,” “user experience,” “HCI,” “digital library,” “electronic library,” and “digital repository” in titles, abstracts, and keywords. After removing duplicates, 3,486 records were retained and standardized in Microsoft Excel. Descriptive statistical analyses (frequency, percentage, distribution, and trend) were conducted, and co-authorship networks were visualized using the Bibliometrix package in R. As the dataset was comprehensive, sampling was unnecessary. Findings: Global scientific production on digital library user interfaces has steadily increased, stabilizing at around 80–100 papers annually. In contrast, Iranian contributions remain minimal and inconsistent, reaching at most three papers per year. This reveals a major quantitative and qualitative gap between Iran and global research developments. Institutionally, the University of Waikato (New Zealand, 62 publications) ranked first, followed by Carnegie Mellon University (51), the University of Maryland (41), and Nanyang Technological University (35). Leading American universities such as Illinois, Virginia Tech, Texas A&M, Stanford, and Berkeley displayed strong engagement, reinforcing the U.S. leadership in HCI and digital information systems. In Iran, Shiraz University (5 publications) and the University of Tehran (4) were most active, while the University of Qom, Islamic Azad University, and the National Library of Iran showed limited activity. Even mid-level global institutions far outperformed Iranian universities in both volume and visibility. Prolific international authors included David Bainbridge, Ian H. Witten, and Sally Jo Cunningham (University of Waikato), Edward A. Fox (Virginia Tech), Michael G. Christel (Carnegie Mellon), Richard Furuta (Texas A&M), and Gary Marchionini (University of North Carolina). Among Iranian scholars, Y. Norouzi (6 publications), J. Abbaspour, M. Mirzabeigi, and S. Rahrovani (5 each), and F. Fahimnia (3) were identified as the most active. Network analysis showed strong international collaboration clusters around Waikato, Virginia Tech, and Carnegie Mellon, while Iranian networks appeared weak and fragmented. Conclusion: The findings reveal a substantial disparity between Iran and the global community in research on digital library user interfaces. Leading institutions such as Waikato, Carnegie Mellon, and Nanyang have established major academic influence, while Iranian universities lag significantly in research visibility, impact, and collaboration. Strategic actions are needed, including investment in high-impact subfields, fostering international collaboration, strengthening institutional support for global publishing, and developing national benchmarking systems based on Scopus indicators. This study provides a systematic overview that can inform policies to enhance Iran’s research visibility and capacity in HCI and user interface design. Keywords: Scientometric, User Interface, Digital Library, User Experience (UX), Bibliometric Analysis, Research Trend Analysis, Scopus Database, Human–Computer Interaction (HCI), User Interface Design. چکیده هدف: در عصر دیجیتال، کتابخانه‌های دیجیتالی به‌عنوان زیرساخت‌های بنیادین علمی و آموزشی، نقشی کلیدی در گسترش پژوهش و دسترس‌پذیری دانش دارند. نقطه کانونی این سامانه‌ها «رابط کاربری» است که به‌مثابه پلی میان کاربر و سامانه، کیفیت تعامل و تجربه کاربری را تعیین می‌کند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند طراحی رابط‌های کاربری کارآمد و منطبق با اصول تعامل انسان و کامپیوتر، در افزایش بهره‌وری و رضایت کاربران نقش مهمی دارد. با وجود اهمیت این حوزه، تاکنون پایش نظام‌مند تولیدات علمی مرتبط با «رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی» در سطح جهانی و به‌ویژه در ایران انجام نشده است. این پژوهش با هدف پایش و مقایسه روند تولیدات علمی حوزه رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی در جهان و ایران، بر اساس داده‌های پایگاه استنادی اسکپوس انجام شد. تمرکز اصلی بر شناسایی مراکز علمی و نویسندگان برتر، تحلیل پراکنش زمانی و مکانی و بررسی شبکه همکاری علمی بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد علم‌سنجی انجام شده است. جامعه آماری شامل تمام تولیدات علمی نمایه‌شده در اسکپوس از آغاز نمایه‌سازی (۱۹۵۴) تا ۱۰ جولای ۲۰۲۵ بود. جست‌وجو با کلیدواژه‌های مرتبط در عنوان، چکیده و کلیدواژه‌ها انجام و پس از حذف موارد تکراری، ۳۴۸۶ رکورد علمی به‌دست آمد. داده‌ها در اکسل استاندارد و با روش‌های آمار توصیفی (فراوانی، درصد و نمودار) تحلیل شدند. برای ترسیم نقشه هم‌نویسندگی از بسته نرم‌افزاری Bibliometrix در محیط R استفاده گردید. به‌دلیل سرشماری کل جامعه، نمونه‌گیری انجام نشد. یافته‌ها: نتایج نشان داد روند جهانی تولیدات علمی در حوزه رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی طی دهه‌های اخیر رشد پیوسته‌ای داشته و در سطحی پایدار (۸۰ تا ۱۰۰ مقاله در سال) تثبیت شده است. در مقابل، تولیدات ایران بسیار محدود بوده و در بهترین حالت سه مقاله در سال ثبت شده است؛ امری که شکاف کمّی و کیفی میان ایران و جریان‌های جهانی را آشکار می‌سازد. از نظر مراکز علمی، دانشگاه وایکاتو (نیوزیلند) با ۶۲ رکورد در رتبه نخست، و پس از آن کارنگی ملون (۵۱)، مریلند (۴۱) و نانیانگ سنگاپور (۳۵) قرار دارند. حضور گسترده دانشگاه‌های ایالات متحده مانند ایلی‌نوی، ویرجینیا، تگزاس، استنفورد و برکلی بیانگر قدرت علمی این کشور در تعامل انسان و کامپیوتر است. در ایران، دانشگاه شیراز (۵ رکورد) و دانشگاه تهران (۴ رکورد) بیشترین تولید را داشتند و مراکزی مانند دانشگاه قم و دانشگاه آزاد اسلامی سهم اندکی دارند. از نظر نویسندگان، بینبریج و ویتن (دانشگاه وایکاتو)، فاکس و کریستل (ایالات متحده) و بوکانان (استرالیا) پرکارترین پژوهشگران جهانی‌اند. در ایران، نوروزی با ۶ اثر در رتبه نخست و عباسپور، میرزابیگی و رهروانی با ۵ اثر در رتبه‌های بعد قرار دارند. تحلیل شبکه هم‌نویسندگی نشان داد همکاری‌های جهانی عمدتاً حول چند هسته فعال مانند گروه وایکاتو و مراکز ایالات متحده متمرکز است، در حالی که همکاری علمی پژوهشگران ایرانی ضعیف و پراکنده است. نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر فاصله چشمگیر ایران و جهان را در تولیدات علمی حوزه رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی نشان داد. دانشگاه‌های معتبر جهانی جایگاه علمی تثبیت‌شده‌ای دارند، در حالی که ایران سهم اندکی در تولید، همکاری علمی و انتشار بین‌المللی دارد. برای کاهش این شکاف، راهبردهایی چون تمرکز پژوهشی هدفمند در حوزه‌های با ظرفیت بالای نمایه‌سازی، گسترش همکاری بین‌المللی با دانشگاه‌های پیشرو مانند وایکاتو و نانیانگ، حمایت از نشر بین‌المللی از طریق آموزش و تأمین بودجه و ایجاد نظام پایش و رتبه‌بندی ملی بر پایه شاخص‌های اسکپوس پیشنهاد می‌شود. نتایج می‌تواند در برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد به سیاست‌گذاران، مدیران علمی و طراحان سامانه‌های اطلاعاتی کمک کرده و مسیر رشد علمی کشور را در حوزه تعامل انسان و کامپیوتر تسهیل کند. واژگان کلیدی: علم‌سنجی، رابط کاربری، کتابخانه دیجیتالی، تجربه کاربری، تحلیل کتاب‌سنجی، تحلیل روند پژوهش، پایگاه داده اسکوپوس، تعامل انسان و کامپیوتر، طراحی رابط کاربری.

https://apss.qom.ac.ir/article_4761_0d3ae7bef2c53167448ba9eb2b4e460c.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Strategic Management in Universities: A Comparative Analysis of National and International Approaches from a Scientometric Perspective مدیریت استراتژیک در دانشگاه‌ها: تحلیل تطبیقی رویکردهای ملی و بین‌المللی از منظر علم‌سنجی 117 133 4603 10.22091/apss.2026.15774.1094 FA منصوره صراطی شیرازی استادیار، گروه پژوهشی سنجش علم و فناوری موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام، شیراز، ایران 0000-0002-4558-9192 روح اله خادمی دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران 0000-0002-4415-1068 سعید بختیاری استادیار، سنجش علم و فناوری مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام(ISC)، شیراز، ایران 0009-0002-4063-0990 Journal Article 2026 04 26 According to today's increasing complexityand rapid transformation, strategic planning and management have become essential for enhancing the effectiveness, adaptability, and long-term sustainability of universities. This study provides a comparative scientometric analysis of the domestic and international literature on strategic management in higher education, with a specific focus on universities. The dataset used for this analysis included 135 domestic publications indexed in the ISC Scitific content Database and 8,697 international publications retrieved from the Scopus database. No temporal restrictions were applied, meaning that all records indexed from the inception of each database until the data collection date were included. Data were analyzed using the Ravar Matrix and the Bibliometrix package. The thematic structure and developmental dynamics of the field were examined through keyword co-occurrence analysis and Callon's strategic diagrams. The findings reveal that, despite a shared conceptual foundation centered on strategic planning and management, the domestic and international bodies of literature differ significantly in their thematic orientation, conceptual maturity, and research priorities. In the domestic literature, four thematic clusters were identified, while three major clusters emerged in the international literature. Together, these two maps provide a comparative picture of the state of the field and its gaps. Consequently, future research directions should bridge these gaps and pay more attention to human aspects, leadership, and sustainability. In the first cluster of domestic articles, "strategic planning" is in the focal position both in terms of frequency and centrality indicators and strategy is more visible in the form of preparing a plan and using tools. The second cluster, centered on universities, higher education institutions, and academic libraries, and accompanied by concepts such as knowledge management, performance evaluation, and balanced scorecard, indicates that it has pursued strategic management from the perspective of accountability, performance measurement, and knowledge infrastructure. The third cluster consists of only two concepts: strategic planning models and higher education planning, and the small size of the cluster and its limited conceptual links can be an indication of low connectivity to other lines of research. The fourth cluster is formed by concepts such as strategy, planning, vision, mission, and information technology, and is among the emerging topics in the strategic diagram. In the map of international articles, the strategy is connected to the experience of the main stakeholders of the university, especially the student and the learning process, rather than being close to the document and tool. In the first international cluster, strategy is important along with the quality of education, curriculum design and learning environments. The second international cluster shows strategic planning and management in higher education with a focus on sustainable development, innovation and decision-making in universities, etc. The last international cluster is the management and leadership cluster in the health system and medical education in universities and academic hospitals. The result of this comparison is that the domestic literature, although it covers the core of strategic planning in a formal way, but to increase the managerial efficiency in universities and to help play an effective role and target strategic planning, move towards stakeholder-oriented (especially student), human-oriented (leadership/change), outcome-oriented (real impact) and forward-looking researches, especially focusing on issues related to sustainability and digital transformation, considering its scope and impact. In all aspects of the university's missions which include a wider and more practical level of research in this field, it seems necessary. Finally, this research emphasizes that in order to advance the planning and strategic management of universities, there is a need for applied and multilateral research that can respond in an integrated and comprehensive manner to the challenges and opportunities facing universities in the face of global and national changes. با توجه به پیچیدگی فزاینده و تحولات سریع امروزی در دنیای امروز، برنامه ریزی و مدیریت راهبردی برای افزایش اثربخشی، سازگاری و پایداری بلندمدت در دانشگاه ها امری ضروری شده است است. در این پژوهش سعی بر این است که در یک مطالعه تطبیقی پژوهشهایی را که در داخل و خارج از ایران در حوزه مدیریت راهبردی آمورش عالی با تمرکز ویژه بر دانشگاه‌ها منتشر شده است، با رویکرد علم سنجی و ترسیم شبکه مورد برررسی قرار گیرند. به منظور گردآوری داده ها، در بخش بین الملل از پایگاه داده Scopus و در بخش داخلی از نمایه علوم پایگاه ISC بدون محدودیت زمانی از ابتدای پوشش پایگاه تا زمان استخراج داده استفاده شده است. با این رویکرد 135 مقاله داخلی و 8697 مدرک بین المللی استخراج و برای تحلیل از نرم افزارهای راورماتریس و Bibliometrix استفاده شد. در پژوهش حاضر، برای شناسایی ساختار موضوعی و پویایی حوزه مورد مطالعه از نمودار راهبردی کالون بر پایه تحلیل هم رخداد واژگان، استفاده شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی دانشگاه در هر دو سطح داخلی و بین‌المللی، حول یک هسته مشترک شکل گرفته است؛ اما، تفاوت‌های معناداری در مفاهیم، جهت‌گیری‌ها و میزان بلوغ موضوعات وجود دارد. در سطح داخلی، چهار خوشه‌ی موضوعی و در سطح بین‌المللی، سه خوشه‌ی عمده شکل گرفت؛ این دو نقشه در کنار هم، تصویری مقایسه‌ای از وضعیت حوزه و شکاف‌های آن به دست می‌دهند. در نتیجه، مسیرهای تحقیقاتی آینده می‌بایست این شکاف‌ها را پوشش دهند و توجه بیشتری به جوانب انسانی، رهبری داشته باشند. در خوشه نخستِ مقالات داخلی، "برنامه‌ریزی راهبردی" هم از نظر فراوانی و هم از نظر شاخص‌های مرکزیت در جایگاه کانونی قرار دارد و راهبرد، بیشتر در قامت تهیه برنامه و استفاده از ابزار نمایان شده است.خوشه دوم ، با محوریت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و کتابخانه‌های دانشگاهی و همراهی مفاهیمی مانند مدیریت دانش، ارزیابی عملکرد و کارت امتیازی متوازن نشان دهنده‌ی آن است که مدیریت راهبردی را از منظر پاسخگویی، سنجش عملکرد و زیرساخت‌های دانشی دنبال کرده است. خوشه سوم داخلی فقط از دو مفهوم الگوهای برنامه‌ریزی راهبردی و برنامه‌ریزی آموزش عالی تشکیل شده که کوچک بودن خوشه و محدود بودن پیوندهای مفهومی آن می‌تواند نشانه‌ای از اتصال کم به سایر خطوط پژوهش باشد.خوشه چهارم با مفاهیمی مانند راهبرد، برنامه‌ریزی، چشم‌انداز، ماموریت و فنّاوری اطلاعات شکل گرفته است در نقشه‌ی مقالات بین‌المللی، راهبرد بیش از آنکه به سند و ابزار نزدیک باشد، به تجربه ذی‌نفعان اصلی دانشگاه، به ‌ویژه دانشجو و فرآیند یادگیری متصل شده است. در خوشه اول بین‌المللی، راهبرد، در امتداد کیفیت آموزش، طراحی برنامه‌ی درسی و محیط‌های یادگیری اهمیت می‌یابد.خوشه دوم برنامه‌ریزی و مدیریت راهبردی در آموزش عالی با تمرکز بر توسعه پایدار، نوآوری و تصمیم‌گیری در دانشگاه‌ها و… نشان می‌دهد. آخرین خوشه خوشه مدیریت و رهبری در نظام سلامت و آموزش پزشکی در دانشگاه‌ها و بیمارستان‌های دانشگاهی است. برآیند این مقایسه آن است که ادبیات داخلی، هرچند هسته‌ی برنامه‌ریزی راهبردی را به صورت شکلی پوشش داده، اما برای افزایش کارآمدی مدیریتی در دانشگاه‌ها و کمک به ایفای نقش موثر و هدفمندسازی برنامه‌ریزی راهبردی، حرکت به سمت پژوهش‌های ذی‌نفع‌محور (به‌ویژه دانشجو)، انسان‌محور (رهبری/ تغییر)، پیامدمحور (اثرگذاری واقعی) و آینده‌نگر به ویژه تمرکز بر موضوعات مربوط به پایداری و تحول دیجیتال با توجه به گستردگی و تاثیر آن در همه ابعاد مأموریتهای دانشگاه (پایداری و تحول دیجیتال) که سطح گسترده‌تر و کاربردی‌تری از پژوهشهای این حوزه را در برمی‌گیرند ضروری بنظر می‌رسد. در نهایت، این پژوهش تأکید می‌کند که برای پیشبرد برنامه‌ریزی و مدیریت راهبردی دانشگاه‌ها، نیاز به پژوهش‌های کاربردی و چندجانبه است که بتوانند به صورت یکپارچه و جامع با چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی دانشگاه‌ها در مواجهه با تغییرات جهانی و ملی پاسخ دهند.

https://apss.qom.ac.ir/article_4603_5f3469ca3cf8cfd69196a7a5804102b0.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 Analyzing The Structure of the Umbrella Review Methodology تحلیل ساختار روش‌شناسی مرور چتری 134 148 4760 10.22091/apss.2026.16372.1110 FA بهمن کرد گروه روانشناسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران. 0000-0002-4229-4014 نوید کارش ارشد روانشناسی عمومی، کارشناسی گروه روانشناسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران. 0009-0004-5167-8724 داود قادری استادیار گروه روان‌شناسی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران 0000-0002-7938-7214 Journal Article 2026 06 13 Purpose: Umbrella review is an effective method for survey the synthesis of high-level evidences that systematically evaluates and integrates findings from systematic reviews and meta-analysis in different fields. In this study, the Purpose is to analyze the methodological structure of umbrella reviews. Methodology: The umbrella review methodology was carried out in nine steps: definition of the research question(s), refinement and development of the protocol and determination of entry and exit criteria, determination of a comprehensive search strategy in international authoritative databases including Web of Science, Scopus, PubMed, ERIC, PsycINFO and Google Scholar search engine and authoritative Persian information databases: Zaban ganj, SID, Mogiran, Normagz using standard keywords, screening and selection of studies, systematic extraction data, evaluating the quality of evidence and overlapping studies, combining and interpreting the data, and presenting the findings report. Findings: In umbrella review studies, by accurately identifying relevant studies, it is possible to achieve more objective effectiveness of studies; to consolidate evidence; assess quality and credibility; resolve contradictions and identify gaps in systematic reviews and meta-analyses. Conclusion: the umbrella review results "essential link" between studies and systematic researches and meta-analysis with new evidence-based decisions. Obviously, that combining the highest level of evidences can facilitate comprehensive guidelines and substantive decisions for policymakers and decision-makers. Purpose: Umbrella review is an effective method for survey the synthesis of high-level evidences that systematically evaluates and integrates findings from systematic reviews and meta-analysis in different fields. In this study, the Purpose is to analyze the methodological structure of umbrella reviews. Methodology: The umbrella review methodology was carried out in nine steps: definition of the research question(s), refinement and development of the protocol and determination of entry and exit criteria, determination of a comprehensive search strategy in international authoritative databases including Web of Science, Scopus, PubMed, ERIC, PsycINFO and Google Scholar search engine and authoritative Persian information databases: Zaban ganj, SID, Mogiran, Normagz using standard keywords, screening and selection of studies, systematic extraction data, evaluating the quality of evidence and overlapping studies, combining and interpreting the data, and presenting the findings report. Findings: In umbrella review studies, by accurately identifying relevant studies, it is possible to achieve more objective effectiveness of studies; to consolidate evidence; assess quality and credibility; resolve contradictions and identify gaps in systematic reviews and meta-analyses. Conclusion: the umbrella review results "essential link" between studies and systematic researches and meta-analysis with new evidence-based decisions. Obviously, that combining the highest level of evidences can facilitate comprehensive guidelines and substantive decisions for policymakers and decision-makers. هدف: مرور چتری یکی از روش مؤثر برای بررسی ترکیب شواهد سطح بالا است که به طور نظام‌مند یافته‌های حاصل از مطالعات مروری نظام‌مند و فراتحلیل را در حوزه‌های مختلف ارزیابی و ادغام می‌کند. در این پژوهش، هدف تحلیل ساختار روش‌شناسی مرور چتری است. روش‌شناسی: این مقاله از نظر روش‌شناسی در نه مرحله انجام شده است: تعریف سوال(های) پژوهش؛ تدوین و توسعه پروتکل؛ تعیین معیارهای ورود و خروج؛ تعیین استراتژی‌های جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی Web of Science، Scopus، PubMed، ERIC، PsycINFO و Google Scholar و پایگاه‌های اطلاعاتی فارسی: زبان گنج، SID، Magiran و Normagz با استفاده از کلمات کلیدی استاندارد؛ غربالگری و انتخاب مطالعات؛ استخراج سیستماتیک داده‌ها؛ ارزیابی کیفیت شواهد و همپوشانی مطالعات ؛ ترکیب و تفسیر داده‌ها؛ و گزارش یافته‌ها. یافته‌ها: در مطالعات مرور چتری، با شناسایی دقیق مطالعات مرتبط، می‌توان به اثربخشی عینی‌تری مطالعات؛ تجمیع شواهد؛ ارزیابی کیفیت و اعتبار مطالعات مروری از قبل انجام شده؛ حل تناقضات و شناسایی شکاف‌ها موجود را در مطالعات سیستماتیک و فراتحلیل دست یافت. نتیجه‌گیری: مرور چتری یک "حلقه اساسی" بین مطالعات نظام‌مند و فراتحلیل با اتخاذ تصمیم‌گیری‌های جدید مبتنی بر شواهد است. پر واضح است ترکیب بالاترین سطح شواهد می‌تواند دستورالعمل‌های جامع و تصمیمات اساسی برای سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان تسهیل کند. هدف: مرور چتری یکی از روش مؤثر برای بررسی ترکیب شواهد سطح بالا است که به طور نظام‌مند یافته‌های حاصل از مطالعات مروری نظام‌مند و فراتحلیل را در حوزه‌های مختلف ارزیابی و ادغام می‌کند. در این پژوهش، هدف تحلیل ساختار روش‌شناسی مرور چتری است. روش‌شناسی: این مقاله از نظر روش‌شناسی در نه مرحله انجام شده است: تعریف سوال(های) پژوهش؛ تدوین و توسعه پروتکل؛ تعیین معیارهای ورود و خروج؛ تعیین استراتژی‌های جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی Web of Science، Scopus، PubMed، ERIC، PsycINFO و Google Scholar و پایگاه‌های اطلاعاتی فارسی: زبان گنج، SID، Magiran و Normagz با استفاده از کلمات کلیدی استاندارد؛ غربالگری و انتخاب مطالعات؛ استخراج سیستماتیک داده‌ها؛ ارزیابی کیفیت شواهد و همپوشانی مطالعات ؛ ترکیب و تفسیر داده‌ها؛ و گزارش یافته‌ها. یافته‌ها: در مطالعات مرور چتری، با شناسایی دقیق مطالعات مرتبط، می‌توان به اثربخشی عینی‌تری مطالعات؛ تجمیع شواهد؛ ارزیابی کیفیت و اعتبار مطالعات مروری از قبل انجام شده؛ حل تناقضات و شناسایی شکاف‌ها موجود را در مطالعات سیستماتیک و فراتحلیل دست یافت. نتیجه‌گیری: مرور چتری یک "حلقه اساسی" بین مطالعات نظام‌مند و فراتحلیل با اتخاذ تصمیم‌گیری‌های جدید مبتنی بر شواهد است. پر واضح است ترکیب بالاترین سطح شواهد می‌تواند دستورالعمل‌های جامع و تصمیمات اساسی برای سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان تسهیل کند.

https://apss.qom.ac.ir/article_4760_3ffe2cbd99f214b26096555783ff5acc.pdf

دانشگاه قم مطالعات کاربردی علم سنجی 3060-6845 3 1 2026 04 21 A Meta-Analysis of Research on Theory and Theory-Development in the field of Iran curriculum studies (1989-2026) فراتحلیل پژوهش‌های نظریه و نظریه‌پردازی در حوزه مطالعات برنامه درسی ایران (1368-1405) 149 174 4710 10.22091/apss.2026.16968.1118 FA مریم آمیقی رودسری گروه مطالعات تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0005-1640-0601 کورش فتحی واجارگاه گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-5574-6227 مصطفی قادری گروه مطالعات برنامه درسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0000-0002-6173-1822 فاطمه احمدبیگی گروه مطالعات تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-3868-886X Journal Article 2026 07 28 Introduction: Theory and theorizing are pillars of knowledge production and indicators of the maturity of any academic discipline. In curriculum studies, knowledge development depends on the establishment of coherent, well-grounded theoretical frameworks. Despite the growing number of studies in Iran, findings remain fragmented and heterogeneous, offering no comprehensive understanding of the factors influencing the growth of theorizing. Moreover, the expansion of scientific publications has increased the need for systematic reviews and meta-analysis to synthesize research evidence. Accordingly, this study combines meta-analysis and theoretical synthesis to estimate the effect sizes of influential factors while analyzing the overlap network of theoretical components and the pattern of studies based on Blaikie's framework (what, why, and how). The study aims to identify the factors influencing the growth and development of theorizing in Iranian curriculum studies and determine each factor's relative contribution. The study addresses the following question: What factors influence the growth and development of theorizing in Iranian curriculum studies, and to what extent has each contributed to theory development? Methods: This study employed a systematic review and meta-analysis. The study population consisted of published studies on theory and theorizing in Iranian curriculum studies between 1989 and 2026. After searching scientific databases, applying inclusion and exclusion criteria, removing duplicate records, and screening titles, abstracts, and full texts, 41 studies were included in the meta-analysis. Theoretical components were extracted from foundational sources and coded into 13 components. Statistical analyses were conducted using Comprehensive Meta-Analysis software (CMA version 4). Effect sizes, cumulative effects, heterogeneity, publication bias, 95% confidence intervals, and sensitivity analyses were calculated. The studies were classified according to Blaikie's framework. Results: The findings showed that only 41 studies met the criteria for inclusion in the meta-analysis, and the number of publications increased from the late 2000s onward. Based on Blaikie's framework, 8 studies examined the "what", 19 the "why", and 14 the "how" of theorizing, indicating the predominance of explanatory approaches. Statistical analysis revealed that the social component had the largest effect size (0.798), whereas the philosophical component had the smallest (0.507). The social component, with a cumulative effect of 33.846 across 16 studies, formed the largest meta-analytic network, while the structural component, with a cumulative effect of 34.801 across 13 studies, represented the strongest data-flow network. By contrast, the philosophical component showed the weakest overlap network, with a cumulative effect of 28.800. Overlap analysis further demonstrated that most studies relied on a limited number of seminal references.. Heterogeneity, sensitivity, and publication bias analyses confirmed the robustness and credibility of the findings. Discussion and Conclusion: The findings indicate that theorizing in Iranian curriculum studies depends more on social, structural, and institutional contexts than on individual or methodological factors. The predominance of the social component highlights the role of scholarly interactions, research policies, and collaborative networks in theory development, whereas the limited contribution of the philosophical component suggests that fundamental theoretical issues have not yet received sufficient attention. The classification of studies based on Blaikie's framework revealed that researchers have focused primarily on explaining why and how theorizing occurs, whereas studies addressing its theoretical foundations remain limited. Therefore, improving the quality of theorizing requires strengthening institutional infrastructures, revising research policies, enhancing education in theorizing methodology, expanding scholarly collaboration, and developing indigenous theoretical frameworks. Although limiting the study population to studies indexed in domestic databases and the dependence of the findings on the quality of primary studies constitute important limitations, this meta-analysis integrates statistical analysis with theoretical synthesis to provide a coherent account of the current state of theory and theorizing in Iranian curriculum studies and offers a valuable foundation for future research and science policy. مقدمه: نظریه و نظریه‌پردازی از ارکان اساسی تولید دانش و شاخص بلوغ هر رشته علمی به‌شمار می‌آیند. در حوزه مطالعات برنامه درسی نیز توسعه دانش مستلزم شکل‌گیری چارچوب‌های نظری منسجم و بومی است؛ لیکن با وجود افزایش پژوهش‌های مرتبط در ایران، یافته‌های موجود پراکنده و ناهمگون بوده و تصویری جامع از عوامل مؤثر بر رشد نظریه‌پردازی ارائه نمی‌کنند. همچنین، گسترش تولیدات علمی، ضرورت مرور نظام‌مند و فراتحلیل را افزایش داده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با ترکیب فراتحلیل و سنتز نظری، ضمن برآورد اندازه اثر عوامل مؤثر، شبکه هم‌پوشانی مؤلفه‌های نظری و الگوی مطالعات را بر اساس چارچوب سه‌گانه بلیکی (چیستی، چرایی و چگونگی) تحلیل نموده است. هدف پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر بر رشد و توسعه نظریه‌پردازی در حوزه مطالعات برنامه درسی ایران و تعیین سهم نسبی هر یک از آنهاست. نوآوری پژوهش در ترکیب نظام‌مند یافته‌ها و مقایسه اندازه اثر عوامل است. بر این اساس، پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ می‌دهد که عوامل مؤثر بر رشد و توسعه نظریه‌پردازی در حوزه مطالعات برنامه درسی ایران کدام‌اند و هر یک چه میزان تأثیر داشته‌اند؟ روش‌شناسی: این پژوهش به روش مرور نظام‌مند و فراتحلیل انجام شد. جامعه پژوهش شامل مطالعات منتشرشده درباره نظریه و نظریه‌پردازی در حوزه مطالعات برنامه درسی ایران طی سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۵ بود. پس از جستجو در پایگاه‌های معتبر علمی، اعمال معیارهای ورود و خروج، حذف مطالعات تکراری و ارزیابی عنوان، چکیده و متن کامل، ۴۱ مطالعه مستقل وارد فراتحلیل شدند. مؤلفه‌های نظری از منابع پایه استخراج و در قالب ۱۳ مؤلفه کدگذاری شدند. تحلیل‌های آماری با نرم‌افزار جامع فراتحلیل (CMA4) انجام و شاخص‌های اندازه اثر، انباشت اثر، ناهمگنی، سوگیری انتشار، فاصله اطمینان ۹۵ درصد و تحلیل حساسیت محاسبه شد. همچنین، مطالعات بر اساس چارچوب سه‌گانه بلیکی طبقه‌بندی شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد تنها ۴۱ مطالعه واجد شرایط ورود به فراتحلیل بودند و روند انتشار پژوهش‌ها از اواخر دهه ۱۳۸۰ به بعد رشد تدریجی داشته است. بر اساس چارچوب بلیکی، ۸ مطالعه به «چیستی»، ۱۹ مطالعه به «چرایی» و ۱۴ مطالعه به «چگونگی» نظریه‌پردازی پرداخته‌اند که بیانگر غلبه رویکردهای تبیینی است. در تحلیل آماری، مؤلفه اجتماعی با اندازه اثر 0.798 بیشترین و مؤلفه فلسفی با اندازه اثر 0.507 کمترین تأثیر را بر رشد و توسعه نظریه‌پردازی داشتند. همچنین، مؤلفه‌های اجتماعی با انباشت اثر 33.846 در ۱۶ مطالعه، بزرگ‌ترین شبکه جامعه فراتحلیل و مؤلفه‌های ساختاری با انباشت اثر 34.801 در ۱۳ مطالعه، قوی‌ترین شبکه جریان داده را تشکیل دادند. در مقابل، مؤلفه‌های فلسفی با انباشت اثر 28.800 ضعیف‌ترین شبکه هم‌پوشانی را داشتند. نتایج شبکه هم‌پوشانی نشان داد مطالعات بر پژوهش‌های مرجع استوار بوده‌اند. آزمون‌های ناهمگنی، تحلیل حساسیت و سوگیری انتشار نیز پایداری و اعتبار نتایج را تأیید کردند. بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد نظریه‌پردازی در حوزه مطالعات برنامه درسی ایران بیش از عوامل فردی یا روش‌شناختی، به بسترهای اجتماعی، ساختاری و نهادی وابسته است. غلبه مؤلفه‌های اجتماعی بیانگر نقش تعاملات علمی، سیاست‌های پژوهشی و شبکه‌های همکاری در تولید نظریه است، در حالی که سهم کمتر مؤلفه‌های فلسفی نشان می‌دهد مباحث بنیادین نظری هنوز جایگاه شایسته‌ای نیافته‌اند. همچنین، طبقه‌بندی مطالعات بر اساس چارچوب بلیکی نشان داد توجه پژوهشگران بیشتر معطوف به چرایی و چگونگی نظریه‌پردازی بوده و پژوهش‌های بنیادی درباره مبانی نظری همچنان محدود است. بر این اساس، ارتقای کیفیت نظریه‌پردازی مستلزم تقویت زیرساخت‌های نهادی، بازنگری در سیاست‌های علمی، توسعه آموزش روش‌شناسی نظریه‌پردازی، گسترش همکاری‌های علمی و تدوین چارچوب‌های نظری بومی است. اگرچه محدود شدن جامعه پژوهش به مطالعات منتشرشده در پایگاه‌های داخلی و وابستگی نتایج به کیفیت مطالعات اولیه از محدودیت‌های پژوهش است، این فراتحلیل با تلفیق تحلیل آماری و سنتز نظری، تصویری منسجم از وضعیت نظریه و نظریه‌پردازی در حوزه مطالعات برنامه درسی ایران ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری علمی و پژوهش‌های آینده باشد.

https://apss.qom.ac.ir/article_4710_d976f6ef60d31e7c09f97064e0877aa4.pdf